Inzender: Historisch Centrum Overijssel     Te koop of te ruil? niet te ruil, niet te koop

Gegevens: Twee foto's uit het Heemaf-archief van een forse torenkraan. Gezien de boegen van de zeilschepen gaat het om een zeehaven. Ook lijkt er een brug of oprit met doorgangen eronder te zien.

Datering: najaar 1921 ?   Formaat: niet opgegeven   Extra beelden: vergroting 1  vergroting 2

Geplaatst: 1 december 2006


 Reacties op Zoekplaatje 651 
De nieuwste inzending staat bovenaan!

opgelost!


Slikkerveer

Jaap Tuik (Zwolle): Bedankt allemaal. Weer zo'n plaatje waarvan wij dachten: "laten we het maar proberen, maar veel kans maken we niet". Dankzij jullie inzet en vasthoudendheid toch weer gelukt. Geweldig!
Allen een heel prettige jaarwisseling toegewenst en een voorspoedig 2007, Jaap
Woensdag 27-12-2006 21:39:22



Redactie Zoekplaatjes (Scheveningen): Ben Verhagen zond onderstaande scans in. De kraan is hetzelfde als op het zoekplaatje. De overzichtfoto's geven bovendien de situatie goed weer. Dank aan Ben Verhagen en alle anderen die aan de oplossing meegewerkt hebben.

Bert Scheijgrond,
Redacteur Zoekplaatjes







Dinsdag 26-12-2006 21:31:47



Martin Snuverink (Voorburg): Intussen ben ik er steeds meer van overtuigd geraakt dat dit inderdaad de werf De Maas in Slikkerveer is. De te vage scans die ik heb gezien (een luchtopname en een opname vanaf de landzijde), die Ben Verhagen me heeft toegestuurd overtuigen me daarin. Argumenten zijn:
- de werfkraan is exact hetzelfde;
- de kleinere kraan met de giek komt ook op de luchtfoto voor;
- beide zoekplaatjes zijn genomen van respectievelijk de vooruitstekende landtong met de stenen beschoeiing en het dichtst bij de dijk gelegen eind van de insteekhaven;
- er is een langshelling, dan de kraanbaan voor de werfkraan, dan weer een langshelling, waarop op het zoekplaatje het schip in aanbouw is te zien;
-ook de stakerige hijswerktuigen komen op de luchtfoto voor.
Kortom, alles wijst erop dat het hier is.
Het boekwerk met de luchtfoto’s heb ik niet en zou ik op de Koninklijke Bibliotheek moeten lenen om van de twee bedoelde foto’s een scan te maken. Helaas ben ik daartoe niet in de gelegenheid. Maar ik ben ervan overtuigd dat deze foto’s het doorslaggevende bewijs vormen dat dit de werf De Maas is. Mocht iemand anders beschikken over Selectie Ridderkerk 1915-1940 (J. van der Es, M. Sanders, Ridderkerk 1973), dan zou het heel fijn zijn, als deze persoon de bedoelde scan zou insturen.
Groet uit de havenstad Varna (Bulgarije).
Vrijdag 15-12-2006 17:36:29



Martin Snuverink (Voorburg): Hier borduur ik voort op de vondst van Ben Verhagen.
Slikkerveer had reeds in 1905 een aaneenschakeling van scheepswerven over een lengte van 1 km. Daar kwam in 1909 De Groot & Van Vliet nog bij. Scheepswerf De Maas is ouder en in ieder geval van voor 1890. Over scheepswerf De Maas kan ik op Internet weinig gegevens vinden en al helemaal niet waar deze precies lag. Waarschijnlijk heeft de werf gelegen (uiteraard aan de Ringdijk) op het terrein even stroomafwaarts van De Schans, waar de veerstoep naar Kinderdijk en voor de fast ferry is. Dit is waar Lek en Noord overgaan in Nieuwe Maas.
In 1921 werd bij scheepswerf De Maas in Slikkerveer SS Anjer van de Rotterdamse Lloyd (5103 ton) gebouwd. Zie http://www.wivonet.nl/hetbegin1.htm, 3e foto.
De Maas heeft tussen 1890 en 1937 liefst 21 schepen gebouwd voor de Koninklijke Paketvaart Maatschappij, die in de Indische Archipel voer. De meeste van die schepen waren kleiner dan 1000 ton en werden gebouwd tussen 1922 en 1930. In 1922 liep de Pasir (1183 ton) van stapel.
Ik heb het idee dat de stenen geen strekdam vormen en dat verdere aandacht ons niet dichter bij de oplossing brengt.
Aan de lichtval te zien is de tweede foto in oostelijke richting genomen en loopt de scheepshelling naar het NO af.
De door Ben genoemde bron is Selectie Ridderkerk 1915-1940; J. van der Es, M. Sanders, Ridderkerk 1973. Het zou interessant zijn een scan van de bedoelde foto te kunnen zien.
Ik geloof dat De Maas een grote kanshebber is. Duidelijk is dat deze werfkraan zeldzaam was en, wie weet, wel uniek (prototype van Heemaf?) en daarom zo nadrukkelijk gefotografeerd.
Als u eens een virtuele tocht langs dit gebied wilt maken, ga dan naar http://www.ditisrotjeknor.nl/FF/FF.htm. Het is trouwens een regelrechte aanrader om met de fast ferry de tocht van Rotterdam naar Dordrecht en/of vice versa in werkelijkheid te maken. De fiets mag mee.
Website: http://www.ditisrotjeknor.nl/FF/FF.htm
Woensdag 6-12-2006 09:43:31



Ben Verhagen (Rotterdam): De Internationale Scheepsbouwmij "de Maas" in Slikkerveer had in 1932
exact[tot in detail] dezelfde kraan in gebruik.
Deze werf had 2 langshellingen en een insteekhaven.
Info komt uit Selectie Ridderkerk 1915-1940.
Ik wil niet zeggen dat het deze werf is maar het geeft misschien een
idee van de grootte van de werven waar deze kranen gebruikt werden.

Maandag 4-12-2006 22:22:24



Erica (): Scheepswerven langs de Noord op:
http://www.scheepsbouw-alblasserdam.nl

Website: http://www.scheepsbouw-alblasserdam.nl
Maandag 4-12-2006 20:05:25



H de Haas. (Den Haag.): Even wat zoekwerk gedaan naar de Minerva en deze is in 1935 in Duitsland gebouwd, dus later dan dit ZP.
Maandag 4-12-2006 02:26:11



H de Haas. (Den Haag.): Is er niet een aanwijzing te halen uit te type schip dat hier wordt gebouwd? Er zijn natuurlijk nog meer werven geweest, Giessen Noord, Smit Kinderdijk. Deze hadden ook een langshelling. De schepen die hier zichtbaar zijn, zijn van hetzelfde type als de Minerva die in de haven van Scheveningen ligt. Als een dergelijk schip in aanbouw is, dan is misschien op de naam Minerva te vinden waar deze is gebouwd. Het wil natuurlijk niet zeggen dat van dit type schip slechts één werf de bouwer was.
Maandag 4-12-2006 02:08:51



Martin Snuverink (Voorburg): De werf die Ben Verhagen bedoelt lag naar ik meen aan de Varkenoordsedijk, die nu Stadionweg heet. En wel aan de rivierzijde van waar nu het kruispunt met de Olympiaweg, het Varkenoordse Viaduct en de Burgerhoutstraat(!) is. Ik herinner me deze werf nog goed en ook de Van Melle-fabriek (Fruittella, Droptella).
Foto XV 117 van het G.A.R. toont de werf Burgerhout in 1911, dus nog van voor de tijd van de elektrische kranen. Hoewel de foto vaag is, zien we de stakerige hijswerktuigen. Zien we daar ook de westelijke strekdam van Van Brienenoord? De stakerige hijswerktuigen zien we trouwens ook op foto XV 123 van vermoedelijk dezelfde serie en ook uit 1911, van de werf Piet Smit.
Volgens mijn historische topoatlas had de werf in 1910 twee inhammen of insteekhavens met langshellingen. De afstand van de oostelijke inham tot het puntje van de strekdam was ongeveer 220 m.
Later waren er ten oosten hiervan ook werven met 2 insteekhavens, tot in het Zuiddiepje. Dit is ter hoogte van de tegenwoordige Guus Broxstraat. Aan deze 2 insteekhavens lagen echter zo te zien dwarshellingen (zie Fotoatlas ZH 1989, uitgave Robas, blad 205). Scheepsbouw is een dynamische bedrijfstak. Ik heb geen idee wat er daar tussen 1910 en 1985 allemaal veranderd is. In ieder geval herinner ik me wel dat de werf Piet Smit in 1984 op sterven na dood was.
Ik heb het gevoel dat we warm zijn.
Maandag 4-12-2006 00:39:08



Ben Verhagen (Rotterdam): Als we de werven op Feijenoord nog steeds als kanshebber zien
is Burgerhout's Machinefabriek en Scheepswerf een mogelijkheid.
Burgerhout had zowel een dwars- als langshelling.
Deze werf was gelegen aan de Kreekweg voor Piet Smit en is
door deze maatschappij overgenomen in 1937.Het Keiendammetje
ligt dan op het eiland Brienenoord en we kijken over het zuiddiepje.
De lege achtergrond klopt dan ook, na 1937 zou de Kuip op de achtergrond te zien zijn.
Overigens zijn er vanaf dit punt vaker opnames gemaakt,
ik moet nog ergens een oudere fotokaart hebben vanaf dezelfde lokatie
genomen.

Zondag 3-12-2006 22:35:02



Martin Snuverink (Voorburg): Sicco en anderen, het zwenkende bovendeel van de kraan is op het zoekplaatje een "mannetje", terwijl op de meest linkse kraan van jouw afbeelding van De Schelde en op alle relevante werfkranen waarvan ik vandaag afbeeldingen heb gezien een "vrouwtje" is. Hier moet men sterk op letten. Ik hoop dat mijn beeldende uitleg duidelijk is.
Zondag 3-12-2006 22:27:41



Sicco Fockens (Groningen): Een scan van de foto op bijgaand adres gezet. De giek en ophanging van de kranen van de Schelde is gelijk aan die op de foto, maar de toren en het huisje rond het contragewicht vertonen verschillen. De verschillen zijn denk ik te groot om door een modificatie veroorzaakt te zijn.
Website: http://www.xs4all.nl/~sfockens/zoekplaatjes/schelde.jpg
Zondag 3-12-2006 22:10:19



Martin Snuverink (Voorburg): Vervolg op vorige reactie.
De Schelde lijkt mij ook te groot. Op de vele beelden die te zien zijn op de Beeldbank Zeeland ben ik deze kraan ook niet tegengekomen en evenmin de stakerige hijswerktuigen.
Ik wil Fijenoord toch nog niet verwerpen.
Zondag 3-12-2006 21:48:07



Martin Snuverink (Voorburg): Het gaat om een en dezelfde kraan, maar onder verschillende hoeken.
Het klopt dat het om een langshelling gaat. De werf ligt dus aan breed water. Inderdaad komt dit niet voor in Groningen (Hoogezand, e.o., Kootstertille, Wartena). Ook scheepswerf Welgelegen aan de Zuiderhaven in Harlingen had een dwarshelling.
De beroemde NDSM-werf had weliswaar een langshelling, maar op geen van de vele foto's van het Amsterdams archief ben ik een werfkraan als deze tegengekomen. De oudste foto's dateren van 1928 en een in 1921 nog nieuwe kraan zou dan nog niet afgevoerd zijn. Bovendien lijkt mij de NDSM-werf te groot voor die van dit zoekplaatje.
Verolme in Heusden (tot 1954 De Haan en Oerlemans) heeft wel een langshelling en is ook niet zo groot. Maar ik weet niet of deze werf rond 1921 al zeeschepen bouwde.
De zoektocht wordt voortgezet, want dit is zeker te vinden.
P.M. Bij een langshelling staat de lengte van het schip loodrecht op de oever en bij een langshelling evenwijdig aan de oever.
Website: http://www.veka-group.nl/archives/archive_2005-m10.php
Zondag 3-12-2006 21:25:57



Sicco Fockens (Groningen): In 'Vaart' van Arne Zuidhoek staat op bladzijde 109 een soortgelijke foto van de Schelde in Vlissingen. In de buurt van de Willem Ruys, die nog op de helling ligt, staan 2 kranen die er erg op lijken (i.i.g. torenkranen waarbij de giek door draden wordt getuid).
Zondag 3-12-2006 21:21:40



Gerard Nachbar (Almere): NSM/NDSM? (Tuindorp Oostzaan, onderdeel van Amsterdam-Noord)
Zondag 3-12-2006 20:27:18



wim suijkerbuijk (Dorddrecht): Meen dat het ook om twee verschillende kranen gaat, dus mogelijk ook twee verschillende locaties. Omdat het duidelijk gaat om een langshelling en geen dwarshelling heeft zoeken in het Noorden naar mijn idee niet zoveel zin.

Zondag 3-12-2006 17:11:31



Martin Snuverink (Voorburg): Goed zo, Ben. Ik zal eens in het noorden kijken. Harlingen? Ik denk dat men in 1921 aan het Winschoterdiep nog niet zo ver was.
Zondag 3-12-2006 12:35:21



Ben Verhagen (Rotterdam): aanvulling op mijn vorige reactie:
Zwefkeien zijn uiteraard zwerfkeien en ik bedoelde foto 1.
Zondag 3-12-2006 10:40:17



Ben Verhagen (Rotterdam): Ik betwijfel of dit Fijenoord is, ik heb diverse boeken nageslagen
maar nergens deze opstelling aangetroffen.Ook dit type kraan
niet gezien.Tevens is de achtergrond helemaal leeg.De wijk Feijenoord had de nodige kerkspitsen.
Werf Piet Smit is het zeker ook niet, daar lag een Gasfabriek
achter.Ik denk zelf dat het helemaal geen Rotterdams plaatje is
en wel door het dammetje van Zwefkeien op foto 2.
Dit heb ik in de Rotterdamse haven nooit aangetroffen,
lijkt mij meer iets voor het Noorden van het land.
Zondag 3-12-2006 10:37:11



Martin Snuverink (Voorburg): Ik vermoed dat dit de werf Maatschappij Fijenoord is op Feijenoord (Piekstraat, Feijenoorddijk), uiteraard in Rotterdam. Dit alles niet te verwarren met de weer anders gespelde voetbalclub Feyenoord.
De werf Fijenoord was vanaf 1929 met Wilton (Schiedam en Delfshaven) verbonden.
De vermeende brug of oprit is de sleephelling. Hier wordt de romp gebouwd voor een nieuw schip. Duidelijk zijn op de tweede foto de spanten te zien.
De torenkraan is een van de voorgangers van de bekende werfkraan (Vlaamse term) die je nu nog steeds op allerlei werven ziet. Misschien wel het prototype van de elektrische torenkraan en daarom aanwezig in het Heemaf fotoarchief. Ik kan me deze kraan niet herinneren. Foto 1991-2904 van het G.A.R. geeft een vaag beeld van zo’n werfkraan bij Fijenoord. Een werfkraan dus, en geen bouwkraan of havenkraan. Bij De Schelde in Vlissingen had men weer andere torenkranen.
In 1921 is op de werf Fijenoord het stoomschip (SS) Maasdam (3) gebouwd (8812 brt, 988 passagiers, getorpedeerd in 1941). In 1922 de Beemsterdijk, beide voor de Holland Amerika Lijn.
Foto XV 51 van het G.A.R. (link) geeft een aardig beeld van deze werf in 1922 met de stakerige hijswerktuigen die ook op de zoekplaatjes zijn te zien. Helaas is er niet deze torenkraan te zien, anders was het plaatje opgelost.
Ik houd het voorlopig op Maatschappij Fijenoord. Sluitend bewijsmateriaal heb ik niet kunnen vinden, maar ik wacht eerst reacties van anderen af.
Website: http://www.gemeentearchief.rotterdam.nl/content/index.php?option=com_wrapper&Itemid=148
Zaterdag 2-12-2006 09:21:09



Martin Snuverink (Voorburg): Het gaat nmm hier niet om een zeehaven, maar om een scheepswerf voor zeegaande schepen.
Zulke werven in de regio Rijnmond waren er in 1921 in Vlaardingen, Schiedam (Gusto, wellicht Wilton), Delfshaven, Charlois-Dokhaven en Maashaven, Feijenoord (Piet Smit), IJsselmonde, Kralingseveer (IJsselwerf), Bolnes (Boele), Slikkerveer, Kinderdijk en Alblasserdam.
Daarnaast waren er vanouds werven in Vlissingen, Heusden en later langs het Winschoterdiep.
Primair zoekgebied lijkt me de Rijnmond.
Vrijdag 1-12-2006 14:08:10



  Om een reactie te plaatsen kunt u onderstaand formulier gebruiken

naam  e-mailadres     
woonplaats  Wat is woord één in deze zin? vul dit hier in *
opmerkingen:


internetadres met toelichtende illustratie/tekst (incl. http://):