Zoekplaatje 2039 

Inzender: Rob Helleman Uitleg

Gegevens: Verzonden Maastricht 2-1-1920 door Zr. GabriŽlle. Zij schrijft: "Onze processie op Sacramentsdag zooals ze dan hier in ons gesticht gehouden word[t]".

Datering: 1919?    Formaat: 9 x 14 cm   Extra beelden: vergroting  achterzijde  

Geplaatst: 27 februari 2015


 Reacties op Zoekplaatje 2039 
De nieuwste inzending staat bovenaan!

opgelost!

Gesticht CalvariŽnberg, Abtstraat 2, Maastricht

Redactie (): Ingrid heeft nog een prentbriefkaart gevonden van de paviljoens op CalvariŽnberg.


Prentbriefkaart ingestuurd door Ingrid Evers - red.
Woensdag 4-3-2015 20:38:27



Ingrid Evers (Maastricht): Veel dank, Wim. In mijn optiek loopt de stoet van links naar rechts en wel langs de niet zichtbare zijde van het paviljoen rechtsonder. De foto is nogal in elkaar gedrukt. Op de voorgrond het dwarse gedeelte van het paviljoen met daarachter het iets terugwijkende gedeelte met vijf ramen. Daarachter de muur van het aangebouwde blokje (toiletten? werkruimtes voor de verpleegsters?). Kijkend naar het eind van de stoet ziet men dan een 'poortje': het raam van of een deur in de overdekte gang. Op de achtergrond het dwars gebouwde voorstuk van een ander paviljoen. Die dwars staande gedeelten hebben een schoorsteen met schoorsteenplaat, de smallere gedeelten met lager dak een schoorsteenplaat met schoorsteenpijpje.
Dinsdag 3-3-2015 12:32:31



Redactie (): Van Ingrid heb ik toestemming gekregen een detail uit de vogelvluchttekening van CalvariŽnberg hier te plaatsen. Dat verduidelijkt de bewijsvoering.
Dinsdag 3-3-2015 08:06:57


Gesticht CalvariŽnberg, Maastricht, Afd. Burgerlijk Ziekenhuis. Tekening: Bilmeyer en Van Riel, Antwerpen 21 april 1892



E. Petter (Den Haag): Juist en zo'n stukje overdekte gang is dus ook te zien op de foto die ik gelinkt had.
Zondag 1-3-2015 18:52:11



Redactie (): Een correctie op mijn vorige bericht, na nog beter naar de vogelvluchttekening gekeken te hebben. Op de achtergrond zien we inderdaad het dwarse deel van een ander paviljoen, maar daarvůůr zien we een van de overdekte gangen die op het terrein liepen om de paviljoens met elkaar te verbinden. In die gang zit een raam. Achter het paviljoen ligt nog een lage aanbouw.
Zondag 1-3-2015 18:29:49



Redactie (): Nadat Ingrid op het gesticht CalvariŽnberg in Maastricht was uitgekomen, vond E. Petter een foto waaruit blijkt dat daar dergelijke gebouwen stonden. De plattegrond die hier niet getoond mag worden, en eigenlijk een vogelvluchttekening is, ondersteunt het idee dat dit CalvariŽnberg is. De tekening laat zes identieke T-vormige paviljoens zien. De paviljoens hebben een laag gedeelte met vijf ramen en een iets uitspringend deel dwars daarop, met ook de kap dwars. Dat zien we op het zoekplaatje op de voorgrond. Het metselwerk kraagt eerst iets uit, gaat dan even recht omhoog maar vormt dan een puntgevel. Op de tekening zijn twee plekken te zien waar de processie gefotografeerd kan zijn. Op de achtergrond zien we het dwarsstaande gedeelte van een volgend paviljoen, met een schoorsteen zoals op het zoekplaatje. Dit dwarse gedeelte zal buiten beeld nauwelijks verder doorlopen, want het ligt in lijn met het uitgebouwde deel links op het zoekplaatje. Kortom, het klopt helemaal. Gefeliciteerd Ingrid en Erwin!
Zondag 1-3-2015 16:02:10



Ingrid Evers (Maastricht): Tja, dat heb je met digibeten! Er wordt gewerkt aan een oplossing.
Zondag 1-3-2015 14:59:56



Redactie (): Ingrid heeft mij de plattegrond gestuurd maar zij meldde mij dat die "niet bezorgd kon worden". Ik heb dus de plattegrond nog niet gezien.
Zondag 1-3-2015 14:07:33



Ingrid Evers (Maastricht): Inmiddels heb ik een plattegrond gevonden van het gesticht CalvariŽnberg na 1891. In dat jaar werd het ziekenhuiscomplex gemoderniseerd en uitgebreid met een groot aantal laagbouw-paviljoens. Wat mij dwars zat aan het zoekplaatje was het pand dat in de achtergrond dwars op het eerste gebouw staat. Ik kon dat niet plaatsen. En dan was er ook de schoorsteenplaat, die ik in Maastricht eigenlijk niet ken.
De nieuwbouw werd ontworpen door architecten uit Antwerpen, dus misschien komt daar ook die schoorsteenplaat vandaan, die op alle nieuwe gebouwen is te zien. Van die nieuwbouw is overigens behalve het 'klassegebouw' (aan de Abtstraat) niets meer over. Het werd allemaal gesloopt ten behoeve van het bejaarden-verzorgingshuis Klevarie, tussen Polvertorenstraat en Abtstraat.

Ik kan de foto van de plattegrond hier niet plaatsen, omdat ik daarvoor geen toestemming heb van de beheerder. Hij komt uit een kalfsleren map met acht foto's die in 1895 werd aangeboden aan koningin Emma en is opgedragen aan de vijftienjarige koningin Wilhelmina. Dit ter gelegenheid van het kennismakingsbezoek aan Limburg en Maastricht in mei 1895. Deze foto's berusten bij het Koninklijk Huisarchief te Den Haag en zullen later dit jaar gepubliceerd worden in een boek over de Haags/Maastrichtse chirurg en dr. Lambert van Kleef (1846-1928). Ik zal een kopietje sturen aan de redactie en die moet dan maar beslissen of dit ZPtje is opgelost. :-)
Zondag 1-3-2015 11:33:37



Ingrid Evers (Maastricht): Correctie: de foto's kunnen wel beide uit 1952 dateren. Gezien de daken van de nog bestaande bebouwing aan de Calvariestraat moeten zij in tegenovergestelde richting zijn genomen.
Website: https://www.google.nl/maps/@50.847791,5.682363,3a, [...]
Zondag 1-3-2015 10:56:16



Ingrid Evers (Maastricht): Zo'n processie op eigen terrein was tot circa eind jaren 1960 heel gebruikelijk. Wat betreft de processievaantjes: het lijkt mij absoluut uitgesloten dat de zusters in 1920 iets anders dan de pauselijke kleuren zouden gebruiken, met name tijdens een sacramentsprocessie en op eigen terrein. Voor de oplossing van dit ZP is roodwit (stadskleuren) of geelwit (kerkelijke kleuren) niet relevant.

De foto van Erwin is opgenomen bij het Godshuis van CalvariŽnberg, waar ik al eerder naar verwees. De foto laat de kapel zien, die georiŽnteerd is. We kijken dus tegen de zuidgevel aan. Separaat stuur ik de redactie enkele fotoīs van soortgelijke laagbouw aan de noordzijde. De exacte locatie is er naar ik vermoed nog niet bij. Overigens moet bedacht worden, dat CalvariŽnberg een enorm complex was, waar gedurende 150 jaar geweldig aan werd gesleuteld. De foto's laten een overzicht zien van het terrein tussen de hoge muur langs de Calvariestraat en de kapel. De onderste foto toont de ruimte tussen de straatmuur en de laagbouw die op de bovenste foto nog net over de straatmuur zichtbaar is. Achter die laagbouw lag tot aan de kapel opnieuw een binnenruimte.

Het fotobijschrift dateert beide foto's op 1952, hetgeen onjuist is. Op de bovenste foto is het gebouw langs de Abtstraat (midden) nog niet verhoogd en van een nieuw (doorlopend) dak voorzien. Ik vermoed dat dit is gebeurd omstreeks 1924-1925, toen de panden aan de Abtstraat een nieuwe bestemming kregen en verbouwd werden.

Wat voor het zoekplaatje spreekt is behalve de bouw ook het plaveisel van kasseien langs de muur. Rechts daarvan is kennelijk een gazon(netje), dat door de vaantjes wordt afgezet. Dergelijke binnenplaatsjes had het complex vele; ze dienden tot luchtruimte c.q. tuin voor de verschillende categorieŽn bewoners, verpleegden en verplegers.

Zondag 1-3-2015 10:38:11



E. Petter (Den Haag): Hier een directe link naar de foto.
Website: http://images.memorix.nl/rce/thumb/1200x1200/4595e [...]
Zaterdag 28-2-2015 22:24:01



E. Petter (Den Haag): Op de achtste foto van de serie thumbnails op onderstaande link is rechts een bouwdeel te zien waarvan de details erg goed overeenkomen met het gebouw op het ZP.
Website: http://rijksmonumenten.nl/monument/506610/administ [...]
Zaterdag 28-2-2015 21:58:30



Wil Lem (Maastricht): De foto met de rood witte vaantjes waar Math Struis op wijst zijn foto's genomen in het kerkdorp Wolder. Een straat heeft rood witte vlaggetjes. enkele andere straten wit gele. Een bewijs voor de kleur van de vlaggetjes op de foto is hieruit niet te herleiden. Op een ansichtkaart uit de jaren dertig staat vermeld H. Sacrament processie in den kloostertuin van het klooster van de zusters v/d H. Carolus Borromeus. De zusters hielden dus in hun eigen tuin een processie. Maar of deze foto daar genomen is blijft de vraag.
Zaterdag 28-2-2015 18:57:21



Mar Struis (): Even voor de duidelijkheid. Ook voor 1938 werd rood en wit gebruikt als kleur voor Maastricht. Het staat dus, wat mij betreft, vast dat het gaat om Maastricht van voor 1920.

Het idee van Ingrid dat het de Liefdezusters van de Heilige Carolus Borromeus betreft lijkt bevestigd door de kleding van de zuster die de stoet begeleidt, dit is gelijk aan de kleding van de oprichtster Elizabeth Gruyters, zie link
Website: http://nl.wikisage.org/wiki/Elisabeth_Gruyters [...]
Zaterdag 28-2-2015 17:04:50



Mar Struis (): Ingrid, ik geloof niet in geel/wit, zelfs later werd in Maastricht rood/wit gebruikt om (een deel van?) het processieparcours te markeren, zie link.
Website: http://robotto.smugmug.com/Projecten/Heilige-Huisj [...]
Zaterdag 28-2-2015 15:46:47



Ingrid Evers (Maastricht): Het is een beetje moeilijk te zien op een zwart/wit foto, maar de vaantjes laten niet de kleuren van de stad Maastricht zien. Een processie en met name een sacramentsprocessie voert de kerkelijke kleuren in de processievaantjes: wit met geel.
Zaterdag 28-2-2015 15:00:47



Mar Struis (): Als we uitgaan van Maastricht en de vaandels bij de stad horen kan getwijfeld worden aan de datering 1919.
Een rode en witte baan is gebruikt van 1938 tot 1993, hiervoor (er erna) was het een rode vlag met een ster, zie link.

Website: http://www.zichtopmaastricht.nl/tekst/onderwerpen/ [...]
Zaterdag 28-2-2015 14:32:05



Ingrid Evers (Maastricht): Het is jammer dat de lantaarndrager de priester afdekt die onder het baldakijn het Allerheiligste draagt (monstrans met geconsacreerde hostie). Maar ik denk dat een vergelijking van de kazuivels met andere foto's uit de periode zal aantonen, dat het hier om priesters gaat van de St.-Servaasparochie. Ziekenhuis CalvariŽnberg viel onder deze parochie. Als we kijken naar de deelnemers aan de stoet valt op, dat er slechts twee lantaarndragers zijn en dat alle mannen achter de achter het baldakijn volgende (vrij eenzame) hoogwaardigheidsbekleder eenvoudig geklede mannen van hoge leeftijd zijn. Natuurlijk kan er achter hen nog van alles aan processievolgers aansluiten. Ik vermoed dat het hier gaat om een processie waaraan de bewoners van het godshuis van CalvariŽnberg deelnemen. De stoet begeeft zich dan naar een ingang van het klooster van de zusters die bij het gesticht werkten (dus een dependance van het moederhuis twee straten verdder). Ik vond een foto die dit deels ondersteunt, maar nog geen sluitend bewijs.
Zaterdag 28-2-2015 14:25:08



Ingrid Evers (Maastricht): Deze foto brengt zijn eigen zeer specifieke problemen met zich mee. Het gaat om een binnenterrein van een 'gesticht', en leken werden niet aangemoedigd dergelijke binnenplaatsen te verkennen, reden waarom het fotobeeld niet direct wordt herkend. Ook waren deze cours vaak niet fotogeniek genoeg om er een foto van te nemen. Bij de mij bekende verzamelaars van prentbriefkaarten van kloosters en pensionaten is deze locatie dan ook niet bekend.

Zuster GabriŽlle heeft het over 'ons gesticht'. Het zou helpen als we wisten waar deze zuster in Maastricht woonde, c.q. werkte. In de negentiende eeuw werden kloosters, ziekenhuizen, bejaarden- en weeshuizen, kortom alle behuizingen waar groepen mensen samenwoonden, als 'gesticht' betiteld in de bevolkingsregisters. Er bestond een aparte afdeling in de boeken, waar al deze personen werden geregistreerd. Of dat in 1920 ook nog het geval was, is mij niet bekend. Wel is duidelijk dat in de dagbladpers het klooster van de zusters Onder de Bogen aan het Sint Servaasklooster (aanpalend aan de steunbogen van het westwerk van de St.-Servaaskerk), het moederhuis van deze grote en ver uitgevlogen congregatie, in 1920 niet meer bekend stond als 'gesticht', maar als 'moederhuis' of 'klooster'.

Ik ben dan ook van mening dat deze foto niet daar is genomen. Als ik de plattegrond en oude foto's bekijk van het moederhuis, dat een groot blok binnenterreinen omvat tussen Kommel en Sint Servaasklooster, dan is dit soort laagbouw daar in 1920 niet te vinden. De congregatie was echter op verschillende plaatsen in de stad werkzaam en die plaatsen stonden deels nog wel bekend als 'gesticht'. Het gaat dan om het ziekenhuis CalvariŽnberg met krankzinnigengesticht en godshuis (m/v) aan de Abtstraat, het R.K. Weeshuis aan de Lenculenstraat en het weeshuis R.K. Gesticht De Nieuwenhof aan de Zwingelput, het godshuis De Twaalf Apostelen in de Bogaardenstraat (oude mannenhuis), het Elisabeth-huis aan het Sint Servaasklooster (oude dames) en het Ooglijdersgesticht aan de Prins Bisschopsingel. Qua bouwstijl vallen mijns inziens de laatste VIER locaties af. Blijven over het uitgestrekte terrein van het 'gesticht' CalvariŽnberg en de Lenculenstraat (meisjes).

Een intrigerende vraag is ook: als dergelijke locaties niet fotogeniek genoeg waren om er een prentbriefkaart van te maken, waarom dan wel deze opname?

Zaterdag 28-2-2015 12:37:15



Ingrid Evers (Maastricht): Liefdezusters waren er meer. Deze religieuze behoort tot de congregatie der Liefdezusters van de Heilige Carolus Borromeus, in Maastricht beter bekend als 'de zusters Onder de Bogen'.
Website: http://www.delpher.nl/nl/kranten/view?coll=ddd& [...]
Zaterdag 28-2-2015 10:04:55



Jenet van Suijlekom (Dieren): Het is in ieder geval een zuster der Liefde.

Zaterdag 28-2-2015 00:03:29



  Om een reactie te plaatsen kunt u onderstaand formulier gebruiken. Velden met een * zijn verplicht.   

naam *  e-mailadres *     
woonplaats  Wat is woord ťťn in deze zin? vul dit hier in *
opmerkingen *


internetadres met toelichtende illustratie/tekst (incl. http://):